Zasadniczo od roku 2009 ubezpieczenie zdrowotne jest w Niemczech obowiązkowe, co istotne, obowiązek ten dotyczy także obcokrajowców. Warto podkreślić od razu, że obowiązek posiadania ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy zarówno ubezpieczenia w państwowych kasach chorych, jak i prywatnych taryf. Niestety mimo faktu, że wprowadzono obowiązek ubezpieczenia, ciągle jeszcze całe rzesze osób mieszkających w Niemczech ubezpieczenia nie posiadają. Dotyczy to również i Polaków, którzy tutaj pracują. 

Szacuje się, że liczba nieubezpieczonych w Niemczech sięga około 80 000. Zasadniczo jednak dopuszcza się możliwość, że liczba ta jest jeszcze większa. A to z tego względu, że przy wyliczaniu tych danych nie wzięto pod uwagę osób bezdomnych oraz nielegalnie przebywających na terenie Niemiec.

Warto podkreślić, że załatwienie kwestii formalnych w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech naprawdę nie jest kwestią zanadto skomplikowaną. Przede wszystkim należy pamiętać o tym, że zgodnie z obecnym stanie, prawnym żadna ubezpieczalnia państwowa nie może nikogo odesłać. A to jeszcze nie wszystko. Bo także i prywatne ubezpieczalnie muszą obligatoryjnie oferować taryfy podstawowe, które zakresem świadczeń przypominają ubezpieczenie państwowe. Co istotne, osoby potrzebujące mogą płacić tylko połowę składki. 

Dlaczego właściwie tak wiele osób pozostaje bez ubezpieczenia, chociaż ubezpieczenie zdrowotne w Niemczech jest obowiązkowe? Jeśli chodzi o osoby zatrudnione, problem ten nie występuje. Pracodawca zobowiązany jest, także i w Niemczech, przekazać część wypłaconego wynagrodzenia automatycznie na ubezpieczenie socjalne. W przypadku osób potrzebujących, które korzystają ze wsparcia państwa, również i ubezpieczenie opłacane jest przez państwo. Nieubezpieczeni to najczęściej osoby pracujące na własny rachunek, które osiągają stosunkowo niski dochód. W Niemczech tzw. "Selbststӓndige" są zobowiązani do tego, aby o własne ubezpieczenie zadbać samemu. Niestety okazuje się, że wiele osób rezygnuje z tego. To nie jest dobre rozwiązanie! Brak ubezpieczenia wiąże się z konsekwencjami. 

Czy za brak ubezpieczenia w Niemczech można zostać ukaranym? Zasadniczo kary jako takiej nie przewidziano, jednak trzeba liczyć się z nieprzyjemnymi konsekwencjami finansowymi. Rzecz w tym, że przy ubezpieczaniu się trzeba zapłacić też zaległe składki, co dla wielu osób jest dużą przeszkodą. Pewną pociechę stanowi fakt, że po upływie czterech lat dochodzi do przedawnienia należności. Opóźnienie ponownie zaczyna być naliczane po zakończeniu danego roku kalendarzowego. Warto zaznaczyć, że na pewne ułatwienia można w takiej sytuacji liczyć, jeśli wybierzemy ubezpieczenie prywatne. Tutaj problem finansowy klienta może zostać rozwiązany indywidualnie. Jednak zaległości i tak muszą zostać uregulowane.

Czy osoba, która nie opłaca składek ubezpieczeniowych jest ubezpieczona? Zasadniczo osoba taka jest ubezpieczona, jednak w tym przypadku trudno mówić o pełnym ubezpieczeniu. Obecnie niemożliwe jest całkowite odrzucenie klienta - dotyczy to zarówno państwowych kas chorych, jak i prywatnych ubezpieczalni. Jednak osoba, która nie opłaca składek, może liczyć na pomoc w wyjątkowych sytuacjach. Z pomocy lekarza w ramach ubezpieczenia mogą skorzystać kobiety w ciąży, młode matki oraz osoby ciężko chore. Zakres świadczeń różni się w zależności od konkretnego ubezpieczenia. 

Pamiętajmy jednak, że ubezpieczalnie prywatne nie mogą zrezygnować z prób odzyskania wierzytelności. Częstym rozwiązaniem jest propozycja spłaty zaległości drogą ratalną. 

Leczenie osób nieubezpieczonych także jest obowiązkiem lekarzy. Nie mogą oni odesłać pacjentów tylko dlatego, że ci nie posiadają ubezpieczenia. Jednak w przeciągu 10 dni od wizyty u lekarza pacjent jest zobowiązany przedłożyć dowód na posiadane ubezpieczenie zdrowotne. Osoby, które ubezpieczenia nie mają, otrzymują rachunek za wykorzystane świadczenie, muszą go opłacić z własnej kieszeni.